Restoran ve Kafe Yasal Yükümlülükler Kontrol Listesi 2026
Restoran yasal yükümlülükler kontrol listesi 2026'nın kısa cevabı şudur: bir yeme-içme işletmesinin uyması gereken yükümlülükler dört ana başlıkta toplanır — işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile gıda belgeleri, vergi ve mali belge düzeni (ÖKC, e-belgeler), tüketici ve fiyat şeffaflığı kuralları (menü, fiyat etiketi, kartlı ödeme), ve gıda güvenliği bildirimleri (alerjen, hijyen). Bu yükümlülüklerin bir kısmı işletme açılışında, bir kısmı ise faaliyet boyunca sürekli olarak yerine getirilmelidir. Mevzuat tebliğlerle güncellendiği ve faaliyet türü, ciro ve konuma göre farklılaştığı için her başlığı kendi durumunuza göre mali müşaviriniz ve bağlı bulunduğunuz belediye/vergi dairesiyle teyit etmeniz şarttır. Bu rehber, hangi yükümlülüğün nereden takip edileceğini ve hangi belgelerin gerektiğini tarafsız biçimde, uygulanabilir bir kontrol listesi olarak özetler.
Restoran yasal yükümlülükleri hangi ana başlıklarda toplanır?
Bir restoran veya kafenin yasal yükümlülükleri birbirinden bağımsız gibi görünse de pratikte dört kümeye ayrılır ve her kümenin ayrı bir denetim makamı vardır. Birinci küme açılış izinleridir: işyeri açma ve çalışma ruhsatı, gıda işletme kaydı/onayı ve yangın/itfaiye uygunluğu gibi belgeler belediye ve ilgili müdürlükler tarafından aranır. İkinci küme mali düzendir: vergi mükellefiyeti, yeni nesil ÖKC, e-Arşiv/e-Fatura gibi belge yükümlülükleri Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) bağlıdır. Üçüncü küme tüketici hukukudur: fiyat etiketi/tarifesi, menüde fiyat şeffaflığı ve kartlı ödeme kabulü gibi kurallar Ticaret Bakanlığı denetimindedir. Dördüncü küme ise gıda güvenliği ve halk sağlığıdır: hijyen, alerjen bildirimi ve personel belgeleri Tarım ve Orman Bakanlığı ile sağlık birimlerini ilgilendirir. Bu haritayı baştan görmek, hangi belgeyi nereden alacağınızı ve hangi denetimde neyin sorulacağını planlamanızı kolaylaştırır.
- Açılış izinleri: işyeri ruhsatı, gıda kaydı/onayı, yangın uygunluğu (belediye + müdürlükler)
- Mali düzen: vergi mükellefiyeti, ÖKC, e-belgeler (GİB)
- Tüketici hukuku: fiyat tarifesi, menü şeffaflığı, kartlı ödeme (Ticaret Bakanlığı)
- Gıda güvenliği: hijyen, alerjen bildirimi, personel belgeleri (Tarım ve Orman Bakanlığı/sağlık)
- Her başlık ayrı denetim makamına bağlıdır; biri tamam diğeri eksik kalabilir
Açılış izinleri
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
- Gıda işletme kaydı/onayı
- Yangın ve itfaiye uygunluğu
Mali düzen
- Vergi mükellefiyeti
- Yeni nesil ÖKC
- e-Arşiv / e-Fatura
Tüketici ve gıda
- Fiyat tarifesi ve menü şeffaflığı
- Kartlı ödeme kabulü
- Alerjen ve hijyen bildirimleri
Ruhsat ve gıda belgeleri için neler gerekiyor?
Bir yeme-içme işletmesinin faaliyete geçebilmesi için en kritik belge, bağlı bulunduğu belediyeden alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatıdır; bu ruhsat olmadan yapılan faaliyet idari yaptırıma açıktır. Ruhsat başvurusunda genellikle vergi levhası, kira sözleşmesi veya tapu, yapı kullanma izni, yangın/itfaiye raporu ve faaliyet konusuna uygun gıda işletme kaydı istenir. Gıda üreten veya hazırlayan işletmeler, Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde gıda işletme kaydı (veya bazı faaliyetler için onay) almak zorundadır. Mutfakta çalışan personelin hijyen eğitimi belgesi ve gerekli durumlarda portör/sağlık raporu bulunması beklenir. Bu belgeler bir kez alınıp unutulan evraklar değildir; adres, faaliyet konusu veya işletme sahibi değişikliklerinde güncellenmeleri gerekir. En güvenli yol, ilçe belediyenizin ruhsat müdürlüğünden güncel evrak listesini yazılı olarak almaktır.
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı (belediye) — faaliyetin ön koşulu
- Gıda işletme kaydı veya onayı (Tarım ve Orman Bakanlığı)
- Vergi levhası, kira/tapu, yapı kullanma izni
- Yangın ve itfaiye uygunluk raporu
- Personel için hijyen eğitimi belgesi ve gerekli sağlık raporları
- Adres/faaliyet/sahip değişikliğinde belgelerin güncellenmesi
ÖKC ve yazarkasa yükümlülüğü kimi kapsıyor?
Perakende satış yapıp müşteriye fiş kesen restoran, kafe ve benzeri yeme-içme işletmeleri kural olarak yeni nesil ödeme kaydedici cihaz (ÖKC) kullanmakla yükümlüdür; muafiyet ancak sınırlı ve özel durumlarda söz konusu olur. Yeni nesil ÖKC, eski yazarkasaların yerini alan, banka POS'uyla birleşebilen ve satış verilerini GİB'e ileten mali fiş cihazıdır. Önemli bir ayrımı baştan netleştirmek gerekir: ÖKC resmî mali fişi üreten donanımdır, kullandığınız POS/adisyon yazılımı ise siparişi, masayı ve raporları yöneten katmandır; ikisi farklı şeylerdir ve birbirinin yerine geçmez. Cihaza ilişkin tarihler, hadler ve muafiyet sınırları tebliğlerle değiştiği için kendi faaliyet kodunuz ve cironuz için yürürlükteki durumu mali müşavirinizle teyit etmelisiniz. Bu yükümlülüğün kapsamını, geçiş takvimini ve POS ilişkisini daha ayrıntılı ele aldığımız rehbere göz atabilirsiniz.
- Fiş kesen yeme-içme işletmeleri kural olarak ÖKC kapsamındadır
- ÖKC = resmî mali fiş donanımı; POS/adisyon yazılımıyla aynı şey değildir
- Banka POS kullananlar için yazarkasa POS'a geçiş öne çıkar
- Tarih, had ve muafiyet sınırları tebliğlerle değişir
- Kendi durumunuzu mutlaka mali müşavir + vergi dairesiyle teyit edin
e-Adisyon ve e-belge düzeni nasıl işliyor?
Mali belge düzeni yalnızca fiş kesmekten ibaret değildir; ciroya ve faaliyet türüne göre e-Fatura, e-Arşiv Fatura gibi elektronik belge zorunlulukları gündeme gelebilir. Belirli ciro hadlerini aşan işletmeler e-Fatura/e-Arşiv sistemine geçmek durumundadır ve bu hadler her yıl tebliğlerle güncellenir, dolayısıyla durumunuzu mali müşavirinizle yıllık olarak gözden geçirmeniz gerekir. Bunun yanı sıra yeme-içme sektörüne özgü olarak 'e-Adisyon' düzenlemesi gündemdedir; bu, masada açılan adisyonun elektronik ortamda belgelenmesini hedefleyen bir uygulamadır ve kapsam/tarih bakımından GİB tebliğlerine bağlıdır. e-Adisyon ile QR menünün karıştırılmaması önemlidir: e-Adisyon mali bir belge düzeniyken, QR menü dijital menü görüntülemedir. Bu yükümlülükleri cihaz tedarikçiniz ve mali müşavirinizle yürütmeniz; e-Adisyon ve ÖKC entegrasyonunu sağlayan onaylı çözümler üzerinden ilerlemeniz önerilir.
- Ciro hadlerini aşanlar için e-Fatura/e-Arşiv geçişi gündeme gelir
- Hadler her yıl tebliğlerle güncellenir; yıllık kontrol gerekir
- e-Adisyon, adisyonun elektronik belgelenmesini hedefler (kapsam GİB'e bağlı)
- e-Adisyon ile QR menü farklı şeylerdir; karıştırmayın
- e-Adisyon/ÖKC yükümlülüğünü cihaz tedarikçiniz ve mali müşavirinizle yürütün
QR menü ve fiyat şeffaflığında dikkat edilmesi gerekenler
Tüketici hukukunun en görünür yükümlülüğü fiyat şeffaflığıdır: müşterinin sipariş vermeden önce fiyatları açık, okunaklı ve güncel biçimde görebilmesi gerekir. Menü ister kâğıt ister QR/dijital olsun, fiyatların KDV dahil ve eksiksiz gösterilmesi, masada veya girişte erişilebilir olması beklenir. QR menü tek başına yasal bir zorunluluk değildir; ancak kullanılıyorsa kâğıt menüye eşdeğer şeffaflık sağlamalı ve menüde yer alan her ürünün güncel fiyatını yansıtmalıdır. Fiyat değişikliklerinin hem masadaki sunumda hem kasada tutarlı olması, denetimde ve müşteri şikâyetinde sizi korur. RestaPOS'un menü ve QR menü tarafında menü değişikliği yaptığınızda fiyatlar hem kasaya hem QR menüye anında yansır, böylece basılı menü ile ekrandaki fiyat arasında uyumsuzluk riski azalır; QR menü hazır temalarla kendi markanıza göre özelleştirilebilir. QR menünün zorunlu olup olmadığını ve dijital menü kurallarını ayrı rehberlerde daha derin ele aldık.
- Fiyatlar KDV dahil, açık, okunaklı ve güncel gösterilmeli
- Menü kâğıt ya da QR olsun fiyat şeffaflığı eşdeğer olmalı
- QR menü tek başına zorunlu değildir; kullanılıyorsa eksiksiz fiyat yansıtmalı
- Masadaki fiyat ile kasadaki fiyat tutarlı olmalı
- RestaPOS'ta menü değişikliği POS ve QR menüye anında işler — fiyat uyumsuzluğu riski düşer
Kartlı ödeme kabulü zorunlu mu?
Belirli ciro veya işletme ölçeği eşiklerini aşan işletmelerin müşteriye kredi/banka kartıyla ödeme imkânı sunması beklenir; bu, tüketicinin nakit dışı ödeme hakkını korumaya yönelik bir düzenlemedir ve kapsam tebliğlerle belirlenir. Pratikte bu, işletmenizde en az bir banka POS cihazı (çoğu durumda yazarkasa POS ile bütünleşik) bulundurmanız anlamına gelir. Kartla ödemeyi reddetmek veya yalnızca nakit kabul etmek, kapsamdaki işletmeler için tüketici şikâyetine ve idari yaptırıma yol açabilir. Kart tahsilatının mali fişe doğru bağlanması da ayrı bir yükümlülüktür; bu nedenle yazarkasa POS düzeni kart tahsilatı ile fiş kesimini aynı cihazda birleştirmeyi hedefler. RestaPOS adisyon tarafında nakit, kredi kartı ve havale/EFT yöntemlerini destekler; hesap bölme, kısmi ödeme ve ürün bazlı ödeme gibi akışlarla tahsilatı düzenli kayıt altına alır, ancak resmî mali fiş üretimi cihaz/ÖKC tarafında gerçekleşir.
- Kapsamdaki işletmeler müşteriye kart ile ödeme imkânı sunmalıdır
- Pratikte en az bir banka/yazarkasa POS cihazı bulundurmak gerekir
- Kartı reddetmek kapsamdaki işletmede şikâyet/yaptırım riski taşır
- Kart tahsilatının mali fişe doğru bağlanması ayrı bir yükümlülüktür
- RestaPOS nakit, kart ve havale yöntemlerini adisyonda kayıt altına alır; mali fiş cihaz tarafındadır
Alerjen ve hijyen bildirimi nasıl yapılmalı?
Gıda güvenliği mevzuatı, müşterinin yediği üründe bulunan alerjen maddeler hakkında bilgilendirilmesini öngörür; gluten, süt, yumurta, kabuklu yemişler, kabuklu deniz ürünleri gibi yaygın alerjenlerin menüde veya talep hâlinde personel aracılığıyla açıkça belirtilmesi beklenir. Bu bilgilendirme yazılı (menüde dipnot/simge) ya da müşteri sorduğunda doğru biçimde verilebilen sözlü bilgi olarak sağlanabilir; önemli olan bilginin doğru ve erişilebilir olmasıdır. Hijyen tarafında mutfak temizliği, soğuk zincir, personel hijyen eğitimi ve düzenli denetim kayıtları halk sağlığı denetimlerinin odağındadır. Menünüzü dijital tuttuğunuzda ürün açıklamalarına alerjen notlarını eklemek ve güncel tutmak kolaylaşır; RestaPOS menü yönetiminde ürün açıklaması, porsiyon ve görsel gibi alanları güncelleyebilir, değişikliği anında QR menüye yansıtabilirsiniz. Yine de alerjen ve hijyen yükümlülüğünün asıl sorumlusu işletmedir; bilgilendirmenin doğruluğundan personel ve işletmeci sorumludur.
- Yaygın alerjenler menüde veya talep hâlinde açıkça belirtilmeli
- Bilgilendirme yazılı (simge/dipnot) ya da doğru sözlü bilgi olabilir
- Hijyen, soğuk zincir ve personel eğitimi denetim odağındadır
- Dijital menüde alerjen notlarını eklemek ve güncel tutmak kolaydır
- Alerjen/hijyen bilgisinin doğruluğundan işletme sorumludur
Toplu kontrol listesi: açılıştan denetime
Yükümlülükleri tek tek anlatmak kadar, hepsini sırayla işaretlenebilir bir liste hâline getirmek de işinizi kolaylaştırır. Açılış aşamasında ruhsat, gıda kaydı, vergi mükellefiyeti ve ÖKC kurulumunu tamamlamak; faaliyet süresince fiyat şeffaflığı, kartlı ödeme, alerjen bildirimi ve gün sonu mali kayıtları sürdürmek esastır. Periyodik olarak da e-belge hadlerini, personel hijyen belgelerini ve ruhsat güncelliğini gözden geçirmeniz gerekir. Aşağıdaki listeyi mali müşaviriniz ve belediyenizden aldığınız güncel evrak listesiyle karşılaştırarak kendinize uyarlayın; bu sayfadaki bilgiler yol gösterici niteliktedir, bağlayıcı kaynak resmî tebliğ ve makamlardır. RestaPOS bu yükümlülüklerin operasyonel tarafında — menü/fiyat tutarlılığı, ödeme kaydı, Z-raporu ve kanal bazlı satış raporları — işinizi kolaylaştırır; tek fiyata tüm özellikler dahildir ve ücretsiz deneyebilirsiniz.
- Açılış: ruhsat + gıda kaydı + vergi + ÖKC kurulumu tamam mı?
- Süreklilik: fiyat şeffaflığı + kartlı ödeme + alerjen bildirimi yerinde mi?
- Mali kayıt: gün sonu Z-raporu ve fiş düzeni tutuyor mu?
- Periyodik: e-belge hadleri, hijyen belgeleri, ruhsat güncelliği kontrol edildi mi?
- Bağlayıcı kaynak GİB/belediye tebliğleridir; mali müşavirinizle teyit edin
- 1 Belgeleri toplayın Ruhsat, gıda kaydı, vergi levhası, yangın raporu
- 2 Mali düzeni kurun ÖKC kurulumu + e-belge durumu mali müşavirle netleştirilir
- 3 Şeffaflığı sağlayın Menü fiyatları, kartlı ödeme, alerjen bildirimi yerinde
- 4 Sürekliliği izleyin Z-raporu, hijyen belgeleri ve ruhsat güncelliği periyodik kontrol
Sık sorulan sorular
Restoran açarken hangi belgeler zorunludur?
Bir restoran açarken temel olarak belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı, Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde gıda işletme kaydı veya onayı, vergi mükellefiyeti ve vergi levhası, yangın/itfaiye uygunluk raporu ve yeni nesil ÖKC kurulumu gerekir. Mutfak personeli için hijyen eğitimi belgesi de aranır. Güncel ve eksiksiz evrak listesini bağlı bulunduğunuz belediyenin ruhsat müdürlüğünden yazılı olarak almanız en güvenli yoldur.
QR menü yasal olarak zorunlu mu?
QR menü tek başına yasal bir zorunluluk değildir; işletmeler kâğıt menü de kullanabilir. Ancak hangi menü biçimi kullanılırsa kullanılsın fiyat şeffaflığı zorunludur: müşterinin sipariş öncesi tüm fiyatları KDV dahil, açık ve güncel görebilmesi gerekir. QR menü kullanıyorsanız kâğıt menüye eşdeğer şeffaflık sağlamalı ve ürünlerin güncel fiyatını eksiksiz yansıtmalıdır. Detaylar için QR menü zorunluluğu rehberimize bakabilirsiniz.
e-Adisyon ile yeni nesil ÖKC aynı şey mi?
Hayır. Yeni nesil ÖKC, satışı resmî mali fişe dönüştüren ve GİB'e veri ileten donanımdır. e-Adisyon ise masada açılan adisyonun elektronik ortamda belgelenmesini hedefleyen bir mali belge düzenidir. İkisi farklı yükümlülüklerdir ve kapsam/tarih bakımından GİB tebliğlerine bağlıdır. Kullandığınız POS/adisyon yazılımı ise bunlardan ayrı bir operasyon katmanıdır; sipariş, masa ve raporları yönetir, resmî fiş üretmez.
Restoranda kartlı ödeme kabul etmek zorunlu mu?
Belirli ciro veya ölçek eşiklerini aşan işletmelerin müşteriye kredi/banka kartıyla ödeme imkânı sunması beklenir; bu kapsam tebliğlerle belirlenir. Kapsamdaki bir işletmenin yalnızca nakit kabul etmesi tüketici şikâyetine ve idari yaptırıma yol açabilir. Pratikte en az bir banka/yazarkasa POS cihazı bulundurmanız gerekir. Kendi işletmenizin kapsama girip girmediğini mali müşavirinizle teyit etmeniz önerilir.
Alerjen bildirimi nasıl yapılmalı?
Gıda güvenliği mevzuatı, müşterinin üründeki alerjenler hakkında bilgilendirilmesini öngörür. Gluten, süt, yumurta, kabuklu yemişler, kabuklu deniz ürünleri gibi yaygın alerjenler menüde simge/dipnot olarak yazılı belirtilebilir ya da müşteri sorduğunda doğru sözlü bilgiyle aktarılabilir. Önemli olan bilginin doğru ve erişilebilir olmasıdır. Dijital menüde alerjen notlarını ürün açıklamasına ekleyip güncel tutmak kolaydır, ancak bilginin doğruluğundan işletme sorumludur.
İlgili özellikler
İlgili yazılar
İlgili terimler
Diğer rehberler
RestaPOS'u 15 gün ücretsiz deneyin
Kurulumu ve menü aktarımını biz yapıyoruz. Tüm modüller tek fiyata dahil.
