Kampanya 31 Aralık'a kadar her şey dahil 5.999 ₺ (KDV dahil) — sonra Temel 5.999 ₺, Online 9.999 ₺ + KDV / yıl
Sözlük

X Raporu Nedir? X Raporu ile Z Raporu Arasındaki Fark

X raporu, yazarkasadan gün içinde istediğiniz anda alınan ve son Z raporundan o ana kadarki satışları, ödeme tiplerini ve KDV toplamlarını gösteren bilgi amaçlı ara rapordur. Z raporundan farkı, günlük sayaçları sıfırlamaması ve mali hafızaya kayıt yapmamasıdır; bu yüzden vardiya devrinde ya da gün içi kontrolde istediğiniz kadar alınabilir. Bu sayfada X raporunun Gelir İdaresi açıklamalarındaki yerini, hangi durumlarda alındığını, içinde hangi bilgilerin bulunduğunu, Z raporuyla farkını, yazarkasada nasıl alındığını ve RestaPOS'ta gün içi kontrolün nasıl yapıldığını anlatıyoruz. Akşam kapanışının bütünü için Gün Sonu, Z Raporu ve Kasa Kapanışı: Farkları ve Adım Adım Rehber yazımız tamamlayıcıdır.

X raporu ne demek?

X raporu, ödeme kaydedici cihazın (ÖKC, halk arasında yazarkasa) gün içi ara raporudur. Gelir İdaresi'nin 3100 sayılı Kanunla ilgili 68 Seri No'lu Genel Tebliği, cihazlardan X, Z ve mali hafıza raporlarının alınabildiğini; X raporunda gün içi, Z raporunda gün sonu, mali hafıza raporunda ise geçmiş günlere ait bilgilerin yer aldığını açıklar. Tebliğler X raporu için daha uzun bir tanım yapmaz; ayrıntı üretici kılavuzlarındadır. Gelir İdaresi'nin yeni nesil ÖKC sitesinde yayımlanan Hugin FP-300 kılavuzu X raporunu, günlük satış bilgilerinin özetini içeren, mali hafızaya kayıt yapmayan, yalnız bilgilendirme amaçlı ve alınması kanunen zorunlu olmayan rapor olarak tarif eder. Token'ın Beko 300TR kılavuzu da X raporunun en son alınan Z raporundan o ana kadarki satışları gösterdiğini ve alındığında ilgili hafıza alanının silinmediğini belirtir. Kısacası X raporu, günü kapatmadan kasanın o anki durumunu gösteren bir fotoğraftır.

  • Gün içi ara rapordur; mali niteliği yoktur
  • Son Z raporundan o ana kadarki satışları gösterir
  • Sayaçları sıfırlamaz, mali hafızaya yazmaz
  • Üretici kılavuzuna göre alınması kanunen zorunlu değildir

X raporu ne zaman alınır?

X raporu, günü kapatmadan rakam görmeniz gereken her durumda alınır. En yaygın kullanım vardiya ve kasa devridir: öğle kasiyeri kasayı akşamcıya bırakırken bir X raporu alınır ve çekmecedeki nakit bu rapordaki nakit satırıyla karşılaştırılır. Öğle servisinin sonunda günün yarısını görmek, kasada şüpheli bir fark fark edildiğinde anında kontrol yapmak ve akşam Z raporundan hemen önce son bir kontrol yapmak da tipik kullanımlardır. Gelir İdaresi 2016 tarihli bir özelgesinde, işletme içi kontroller veya benzeri sebeplerle gün içinde rapor gereken durumlarda X raporu alınacağını, mali hafızada yer işgal etmediği için birden fazla alınmasında sakınca olmadığını belirtmiştir. Özelgede aktarılan tebliğ açıklaması, vardiyanın ertesi güne taştığı durum için iki X raporu örneği de verir: biri Z raporundan hemen önce, diğeri vardiya değişimi anında. Devir saatlerinizi Restoran Personel Vardiya Planlama yazımızdaki çizelgeyle eşleştirebilirsiniz.

  • Vardiya ve kasa devrinde
  • Öğle servisi sonunda ara kontrol için
  • Kasada fark şüphesi olduğunda
  • Z raporundan hemen önce son kontrol olarak
Bir iş gününde X ve Z raporu
  1. Açılış Önceki akşam Z raporu alınmış mı kontrol edin
  2. Öğle servisi sonu X raporu: günün ilk yarısının ara durumu
  3. Vardiya devri X raporu: çekmece sayımı rapordaki nakitle karşılaştırılır
  4. Son ödemeden sonra İsteğe bağlı son X raporu kontrolü
  5. Kapanış Z raporu: gün kapanır, sayaçlar sıfırlanır

X raporunda hangi bilgiler yer alır?

X raporunun satırları cihaz markasına ve modeline göre değişir, ama mantık aynıdır: Z raporunda göreceğiniz özetin o ana kadarki hali. Token'ın Beko 300TR kılavuzundaki örnek X raporunda kısım (departman) bazında satış adedi ve tutarı, brüt ve net toplam, ödeme tipine göre toplam, geçerli ve mali fiş sayısı, KDV oranına göre toplam ve KDV tutarı ile kümülatif satış ve KDV toplamları görünür. Ürün bazında bilgi isterseniz X PLU raporu kullanılır; Hugin FP-300 kılavuzu bunu, iki PLU numarası arasındaki ürünlerin satış adet ve toplamlarını gösteren mali değeri olmayan rapor olarak tarif eder, Beko kılavuzu da X PLU raporunun satışları hafızadan silmediğini yazar. Restoran açısından en çok bakılan satırlar ödeme tipine göre toplam ve fiş sayısıdır; vardiya devrinde nakit satırı çekmece sayımının referansıdır.

  • Kısım (departman) bazında adet ve tutar
  • Ödeme tipine göre toplamlar
  • Fiş sayıları ve KDV oranına göre dağılım
  • Ürün bazında döküm için X PLU raporu
Örnek X raporundaki satırlar (Beko 300TR kılavuzu; modele göre değişir)

Satış

  • Kısım bazında satış adedi ve tutarı
  • Brüt ve net toplam

Tahsilat

  • Ödeme tipine göre toplam (ör. nakit)

Belge

  • Geçerli fiş sayısı
  • Mali fiş sayısı

Vergi

  • KDV oranına göre toplam ve KDV tutarı
  • Kümülatif satış ve KDV toplamı

X raporu ile Z raporu arasındaki fark nedir?

İki rapor aynı verinin iki farklı anını gösterir; fark, raporu aldıktan sonra cihazda ne olduğudur. X raporu alındığında hiçbir şey değişmez: sayaçlar yerinde kalır, mali hafızaya kayıt yapılmaz, satışa kaldığınız yerden devam edersiniz. Z raporu ise günlük kapanış fişidir; günlük hafızayı sıfırlar ve toplamları mali hafızaya yazar. Gelir İdaresi'nin 29 Seri No'lu tebliği, cihazla satış yapılan her iş gününün sonunda Z raporu alınmasını zorunlu tutar ve gece yarısından sonra açık kalan işletmeler için Z raporunun faaliyetin bittiği saatte alınmasını öngörür. 2016 tarihli özelge ise her Z raporunun mali hafızada yer kapladığını, günde birkaç Z almanın hafızayı erken doldurduğunu hatırlatır. Pratik kural: kontrol için X, kapanış için Z. Yanlışlıkla gün ortasında Z alırsanız günün satışı iki Z raporuna bölünür; durumu mali müşavirinize bildirin.

  • X bilgi verir, Z günü kapatır
  • X sayaçları sıfırlamaz; Z sıfırlar ve mali hafızaya yazar
  • X istendiği kadar, Z satış yapılan her iş günü sonunda bir kez
  • Gün ortasında yanlışlıkla Z alındıysa mali müşavire bildirin
X raporu ve Z raporu karşılaştırması
ÖzellikX raporuZ raporu
AmaçGün içi bilgi ve kontrolGünlük kapanış
Günlük sayaçlarSıfırlanmazSıfırlanır
Mali hafızaKayıt yapılmazToplamlar mali hafızaya yazılır
Günde kaç kezİstendiği kadarSatış yapılan her iş günü sonunda bir kez
ZorunlulukKanunen zorunlu değil (üretici kılavuzu)Zorunlu (29 Seri No'lu tebliğ)
Gece yarısını geçen işletmeSaat fark etmezFaaliyetin bittiği saatte alınır
Fazla alınırsaSakıncası yokMali hafıza erken dolar

Yazarkasada X raporu nasıl alınır?

X raporu genellikle cihazın raporlar menüsündedir ve çoğu modelde birkaç tuşla alınır. Token'ın Beko 300TR kılavuzunda yol şöyledir: Ana Menü'den Raporlar'a girilir, X Raporları seçilir ve X Günlük Rapor düğmesine basılır; ürün bazlı döküm için aynı menüde X PLU Rapor bulunur. Hugin FP-300 kılavuzunda ise 3 ve ANAHTAR tuşlarıyla X raporları konumuna geçilir, X Raporu başlığı ekrandayken NAKİT tuşuna basılarak rapor alınır. Diğer marka ve modellerde menü adı farklı olabilir; cihazla gelen kılavuza ya da yetkili servise bakın. Birden fazla yazarkasanız varsa her cihaz kendi raporunu verir; vardiya devrinde hangi cihazın X raporunu aldığınızı rapora not edin. Banka POS'unda X raporunun birebir karşılığı yoktur, ama İş Bankası kılavuzundaki Grup Mutabakatı gibi hafızayı sıfırlamayan ara raporlar aynı işi görür; bunları POS Cihazında Gün Sonu Nasıl Alınır? rehberimizde anlattık.

  • Beko 300TR: Ana Menü → Raporlar → X Raporları → X Günlük Rapor
  • Hugin FP-300: 3 + ANAHTAR, ardından NAKİT
  • Her yazarkasa kendi X raporunu verir
  • Banka POS'unda karşılığı hafızayı sıfırlamayan ara rapordur
Beko 300TR'de X raporu (üretici kılavuzuna göre)
  1. 1
    Ana Menü → Raporlar Raporlar menüsü açılır
  2. 2
    X Raporları X Günlük Rapor ve X PLU Rapor seçenekleri görünür
  3. 3
    X Günlük Rapor Rapor basılır; sayaçlar değişmez
  4. 4
    Çekmeceyle karşılaştırın Nakit satırını sayımla kıyaslayın

Geçmiş günün rakamı X raporundan mı, mali hafıza raporundan mı alınır?

X raporu yalnız açık olan günü, yani son Z raporundan bu yana yapılan satışı gösterir; dünün ya da geçen haftanın rakamını vermez. Gelir İdaresi'nin 68 Seri No'lu tebliği bu iş için üçüncü bir raporu tarif eder: mali hafıza raporu, geçmiş günlere ait bilgileri günlük, aylık, yıllık ya da belirli tarih aralıkları itibarıyla verir. Beko 300TR kılavuzunda bu rapor Raporlar → Mali Hafıza Raporları altında, iki Z numarası arası ve iki tarih arası gibi seçeneklerle yer alır. Yani vardiya devri için X, günü kapatmak için Z, geçmiş bir günün ya da ayın toplamı için mali hafıza raporu kullanılır. Bir günün Z raporu fişini kaybettiyseniz de çözüm yeni bir Z almak değil, mali hafıza raporudur; ayrıntıyı Gün Sonu, Z Raporu ve Kasa Kapanışı yazımızda anlattık.

  • X raporu: yalnız açık olan gün
  • Z raporu: kapanan günün özeti
  • Mali hafıza raporu: geçmiş gün, ay veya tarih aralığı
  • Kaybolan Z fişi için yeni Z değil, mali hafıza raporu

RestaPOS'ta gün içi kontrol nasıl yapılır?

RestaPOS bir yazarkasa değildir; mali X ya da Z raporu üretmez. RestaPOS'taki Z-Raporu işletmenin kendi kasa kapanışıdır, destek talebiyle açılır ve kapatılan rapor kilitlenir; aynı gün ikinci kez kapatılamadığı için gün ortası kontrol aracı olarak kullanılmaz. Gün içinde X raporunun işini şu ekranlar görür. Ana Sayfa'daki Nakit, Kart, Havale/EFT ve Yemek Kartı kartları işlem adedini ve tutarı gösterir; karta tıklayınca Raporlar'daki ilgili detay açılır. Raporlar → Genel Bakış'ta dönemi bugün seçip Ödeme Tarihi görünümüne geçtiğinizde o gün tahsil edilenleri, Sipariş Tarihi görünümünde ise açık hesaplar dahil o gün açılan siparişleri görürsünüz. Vardiya devrinde kimin ne tahsil ettiği Raporlar → Garsonlar sekmesindeki nakit ve kart kırılımındadır. ÖKC entegrasyonu açıksa mali X raporunu cihazdan alırsınız; karma ödemede yemek kartı kısmı mali fişin KDV matrahına girmediği için Ana Sayfa'daki KDV toplamı cihazınkinden farklı olabilir, bu bir hata değildir.

  • RestaPOS mali X veya Z raporu üretmez
  • Ana Sayfa kartları: ödeme yöntemine göre adet ve tutar
  • Raporlar → Genel Bakış: Ödeme Tarihi ve Sipariş Tarihi görünümleri
  • Raporlar → Garsonlar: personel bazında nakit ve kart

X raporunda sık yapılan hatalar nelerdir?

En pahalı hata, günü X raporuyla kapatıp Z raporunu almamaktır: X hiçbir şeyi kapatmaz, ertesi günün satışları bir önceki günle karışır. Beko 300TR kılavuzu, 24 saat içinde Z raporu alınmazsa cihazın Z raporu almaya zorlayacağını yazar. Tersi de sorundur: vardiya devrinde Z almak günü ikiye böler ve mali hafızada gereksiz yer kaplar. Üçüncü hata, Z raporundan sonra alınan X raporunda günün toplamını aramaktır; X son Z raporundan itibaren saydığı için o noktada yeni dönemi gösterir. Dördüncüsü, X raporundaki nakit satırını çekmeceyle karşılaştırırken açılış parasını ve gün içindeki para giriş ve çıkışlarını unutmaktır. Son olarak X raporundaki tutarı günün cirosu sanmayın; gün bitmeden yalnız o ana kadarki satıştır. Ciro kavramını Ciro Nedir? sözlük sayfamızda, satış noktasının bütününü POS Nedir? sayfamızda anlattık.

  • Günü X ile kapatmak: Z alınmamış olur
  • Vardiya devrinde Z almak: gün ikiye bölünür
  • Z'den sonra X'te günün toplamını aramak
  • Nakit kıyasında açılış parasını ve para hareketlerini unutmak
RestaPOS'ta nasıl çalışır? Restoran programı →

Tüm işletme tipleri için: restoran ve cafe adisyon programı · sektör çözümleri

Sık sorulan sorular

X raporu nedir?

X raporu, yazarkasadan gün içinde istenen anda alınan ve son Z raporundan o ana kadarki satışları gösteren bilgi amaçlı ara rapordur. Günlük sayaçları sıfırlamaz ve mali hafızaya kayıt yapmaz. Gelir İdaresi açıklamalarına göre X raporunda gün içi, Z raporunda gün sonu, mali hafıza raporunda geçmiş günlere ait bilgiler yer alır.

X raporu ile Z raporu arasındaki fark nedir?

X raporu gün içi bilgi verir, sayaçları sıfırlamaz ve istendiği kadar alınabilir. Z raporu ise günlük kapanış fişidir: sayaçları sıfırlar, toplamları mali hafızaya yazar ve satış yapılan her iş gününün sonunda bir kez alınması zorunludur. Kısaca kontrol için X, kapanış için Z kullanılır.

X raporu günde kaç kez alınabilir?

İstendiği kadar. Gelir İdaresi 2016 tarihli bir özelgesinde, X raporunun bilgi amaçlı olduğunu ve mali hafızada yer işgal etmediğini, bu nedenle gün içinde birden fazla alınmasında sakınca bulunmadığını belirtmiştir. Vardiya devri, öğle kontrolü ve Z raporundan önceki son kontrol gibi her durumda alabilirsiniz.

X raporu almak zorunlu mu?

Hayır. Gelir İdaresi'nin yeni nesil ÖKC sitesinde yayımlanan Hugin FP-300 kullanım kılavuzu, X raporunun yalnız bilgilendirme amaçlı olduğunu ve alınmasının kanunen zorunlu olmadığını yazar. Zorunlu olan, satış yapılan her iş gününün sonunda Z raporu almaktır. X raporu iç kontrol için kullanılır.

Z raporundan sonra X raporu alınırsa ne görünür?

X raporu en son alınan Z raporundan o ana kadarki satışları gösterir. Bu yüzden Z raporundan hemen sonra alınan X raporu yeni dönemi gösterir; Z'den sonra satış yapılmadıysa toplamların boş ya da sıfır görünmesi beklenir. Kapanmış günün rakamlarını görmek için X değil, o günün Z raporuna ya da mali hafıza raporuna bakılır.

X raporu mali belge midir, saklanmalı mı?

X raporu mali niteliği olmayan, bilgi amaçlı bir rapordur ve müşteriye verilen bir belge değildir. İncelediğimiz kaynaklarda X raporunu saklama yükümlülüğü getiren bir hüküm bulamadık. Yine de vardiya devrinde alınan X raporunu sayım notuyla birlikte saklamak, kasa farklarını sonradan incelemeyi kolaylaştırır.

RestaPOS'ta X raporu var mı?

RestaPOS yazarkasa değildir ve mali X raporu üretmez. Gün içi kontrol için Ana Sayfa'daki ödeme yöntemi kartları, Raporlar → Genel Bakış'ın Ödeme Tarihi görünümü ve Raporlar → Garsonlar sekmesi kullanılır. ÖKC entegrasyonu açıksa mali X raporu, tıpkı Z raporu gibi, yazarkasa cihazından alınır.

İlgili özellikler

İlgili terimler

İlgili rehberler

İlgili yazılar

RestaPOS'u 15 gün ücretsiz deneyin

Basılı menünüzü Fotoğraftan Menü ile dijitale aktarın. Kampanyada tüm modüller tek fiyata dahil.

Bize Ulaşın Ücretsiz Dene